Le Blog est consacré à l'amazighité, la langue Amazigh et l'identité Amazigh Le Blog à pour buts: * Diffuser et partager avec tous le monde notre culture et identité Amazigh * Apprendre la langue Amazigh * Préserver notre Langue Amazigh, culture, traditions, coutumes et identité Amazigh

dimanche 18 décembre 2022

ⴰⵏⴰⵡⵏ ⵏ ⵜⵡⵉⵏⴰⵙ / Anawn n twinas

Anawn n twinas / ⴰⵏⴰⵡⵏ ⵏ ⵜⵡⵉⵏⴰⵙ


ⵜⴰⵏⴽⴷⴰ / Tankda:

ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴳⴰ ⵢⴰⵜ ⵜⴰⴷⵍⴰ ⵏ ⵜⴳⵓⵔⵉⵡⵉⵏ ⵢⵓⴷⵙⵏ ⵉⵜⵜⵓⵙⴽⴰⵔⵏ ⵙ ⵢⴰⵜ ⵜⴱⵔⵉⴷⵜ ⵜⴰⵊⴻⵕⵕⵓⵎⴰⵏⵜ. ⴷⴰ ⴳⵉⵙ ⵉⵜⵜⵉⵍⵉ ⵓⵙⵏⴰⵢ ⴰⵙⵎⴰⵡⴰⵏ ⴷ ⵓⵙⵏⴻⵢ ⴰⵎⵢⴰⴳⴰⵏ.

ⵍⵍⴰⵏ ⵙⵉⵏ ⵡⴰⵏⴰⵡ ⵏ ⵜⵡⵉⵏⴰⵙ:

  • ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⴼⵔⴰⵔⵜ
  • ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⵓⴷⴷⵉⵙⵜ 
1) ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⴼⵔⴰⵔⵜ:
ⴷⴰ ⵏⵜⵜⴰⴼⴰ ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⴼⵔⴰⵔⵜ ⵙ ⵎⵏⵏⴰⵡ ⵓⴷⵎⴰⵡⵏ, ⵣⵓⵏⴷ:

ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⵍⴰⵡⵜ

ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵙⵇⵙⴰⵢⵜ

ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⵥⴰⴼⵜ

ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⴹⵜ

ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⴱⴰⵡⵜ

ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⵍⴰⵡⵜ

ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⵍⴰⵡⵜ ⴰⵢⴷ ⵉⴳⴰⵏ ⴰⴽⴽⵯ ⴰⵏⴰⵡ ⵍⵍⵉ ⵉⴳⴰⵏ ⴰⴼⵔⴰⵔ. ⴷⴰ ⵏⵏ ⴳⵉⵙ ⵏⵜⵜⴰⴼⴰ ⵙⵉⵏ ⵡⴰⵏⴰⵡⵏ:

ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⵎⵢⴰⴳⵜ
ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵔⴰⵎⵢⴰⴳⵜ






???????????????????????????????????????
ⵜⴰⵙⵏⴰ ⴰⴷ ⵓⵔⵜⴰ ⵜⵙⵎⵉⴷ / cette page incomplet " prochainement seras rectifier et mise à jour "
????????????????????????????????????


Isenfluln inu:

1 ) Tamazgha Flore :

https://imghayn.blogspot.com/

2) lmed tamaziɣt :

https://sites.google.com/view/lmedtamazight

https://tamazight-inw.blogspot.com/

3) ⵍⵎⴻⴷ ⵜⵓⵜⵍⴰⵢⵜ ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ :

https://sites.google.com/view/lmed-tamazight 

4) Apprendre tamazight  :

https://sites.google.com/site/apprendretamazight



ⴰⵖⵔⵉ ⴰⴼⵙⵙⴰⵙ / aɣri afssas : voyelle neutre, schwa

ⴰⵖⵔⵉ ⴰⴼⵙⵙⴰⵙ " ⴻ "

Aɣri afssas " e "

Voyelle neutre, schwa " e "


ⴰⵖⵔⵉ ⴰⴼⵙⵙⴰⵙ "" / Aγri afssas « e » , حركة مختلسة :


« » ⴷ ⴰⵖⵔⵉ ⴰⴼⵙⵙⴰⵙ (ⵜⵉⵖⵔⴰ ⵜⵉⵍⵎⵜ), ⵓⵔ ⴷ ⴰⵖⵔⵉ ⴰⵎⴽⵜⵓⵔ ⵣⵓⵏⴷ ( ⴰ, ⵓ, ⵉ), ⵓⵔ ⴷⴰⵔⵙ ⴰⵣⴰⵍ ⵉⵍⵍⴰⵏ ⴷⴰⵔ ⵉⵖⵔⵉⵜⵏ ⵢⴰⴹⵏ.

ⴳⵔ ⵜⴰⵎⴰⵡⵜ:

ⴷⴰ ⵏⵙⵙⵎⵔⴰⵙ ⴰⵖⵔⵉ ⴰⴼⵙⵙⴰ ⴽⵓⴷⵏⵏⴰ ⵏⵔⴰ ⴰ ⵏⵏⵉⵙⵏⴼ ⴰⴹⴼⴰⵕ ⵏ ⵓⴳⴳⴰⵔ ⵏ ⵙⵏⴰⵜ ⵜⵔⴳⴰⵍⵉⵏ ⵏⵖ ⵉⵙⴽⴽⵉⵍⵏ ⵉⵎⵎⴻⵔⵡⴰⵙⵏ.

ⴷⵉ ⵜⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵓⵔ ⵜⵍⵍⵉ ⵜⴳⵓⵔⵉ ⵉⵜⵜⴳⵯⵔⴰⵏ ⵙ "". ⵜⵉⵍⴰⵍⵜ ⵏ ⵓⵙⴽⴽⵉⵍ "" ⴷ ⴰⵙⵙⵉⴼⵙⵓⵙ ⵏ ⵜⵉⵖⵔⵉ, ⵉⵔⵅⴰ ⵉ ⵜⵉⵟⵟ ⴰⴷ ⵜⵖⵔ.

1 === > ⵏⵜⵜⴰⴼⴰ ⴰⵖⵔⵉ "" ⴳⵔ ⵙⵉⵏ ⵉⵙⴽⴽⵉⵍⵏ ⵎⵎⵔⴰⵡⵙⵏⵉⵏ (identiqes) ⵓⵔ ⵜⵙⵎⴰⵏ ⵜⵓⵙⵙⴷⴰ (ⵜⵓⵙⵙⵉ: la gémination).

ⵉⴷⵢⴰⵜⵏ :

ⴰⴼⵕⵟⵟⵟⵓ, ⴰⵎⵖⴷⴷⴷⵉ;

2 === > ⴳⵔ ⵙⵏⴰⵜ ⵜⵔⴳⴰⵍⵉⵏ ⵉⵎⵎⵔⵡⴰⵙⵏ (cec);

ⵉⴷⵢⴰⵜⵏ :

ⵎⵍⵍ; ⵏⵏⵙⴰ; ⵜⵜⵛⴰ;

3 === > ⴳⵔ ⴽⵕⴰⴹⵜ ⵜⵔⴳⴰⵍⵉⵏ ⵉⵎⵎⵔⵡⴰⵙⵏ (ccec; cecc):

ⵉⴷⵢⴰⵜⵏ :

ⵙⴱⴱⴱ; ⵏⵏⵏⴰ; ⵙⵃⵉⵍⵍⵍ; ⵜⵜⵜⵔ

4  === > ⵉⵏⴳⵔ ⴽⴽⵓⵥⵜ ⵜⵔⴳⴰⵍⵉⵏ ⵉⵎⵎⵔⵡⴰⵙⵏ (ccecc):

ⵉⴷⵢⴰⵜⵏ :

ⵜⵜⵓ; ⵜⵅⵎⵎⵎⵎ;... 

5  === > ⴷⴳ ⵡⴰⴷⴷⴰⴷ ⴰⵎⴰⵔⵓⵣ ⵏ ⵢⵉⵙⵎ ⵉⵙⵙⵏⵜⵉⵏ ⵙ ⵜⵖⵔⵉ «  » ⴷⴳ ⵡⵓⵏⵜⵉ ⴰⵎⵢⵉⵡⵏ;  ⴹⴼⵕⵏⵜ ⵉⵜ ⵙⵏⵜⴰ (2) ⵜⵔⴳⴰⵍⵉⵏ.

«  » ⴰ ⵙⵏ ⵏⵔⵏⵓ ⴰⵣⴳⵏ ⴰⵖⵔⵉ " " ⴷ ⴰⵖⵔⵉ ⴰⴼⵙⵙⴰⵙ «  ».

«  » ⴰⴷ ⵢⵓⵖⴰⵍ ⴷ « ⵢ+ⴻ = ⵢⴻ »

ⴰⵎⴷⵢⴰ :

ⵜⵔⵉ  == » ⵢⵜⵔⵉ ; ⵉⴳⴰ ⴰⵎ ⵢⵜⵔⵉ

ⵕⵥⵉ  ==»  ⵢⵕⵥⵉ  ; ⵢⴻⵊⵓⴷⵊⴳ ⵢⵔⵥ ⵙ ⵉⵣⵎⵔⴰⵏ ⵏⵏⵙ.

ⵣⵣⵣⵣⵣⵣⵣⵣ
c : ⵜⴰⵔⴳⴰⵍⵜ / targalt (consonne)

ⵙ ⵓⵙⴽⴽⵉⵍ ⵏ ⵜⵍⴰⵜⵉⵏⵉⵜ / s uskkil n tlatinit

En caractère Latin :

ⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥ


« e » d aɣri afssas (tiɣra tilmt), maci d aγri amktur zund ( a, u, i), ur dars azal illan dar iɣritn yaḍn .

GM :

da nssmas aɣri afssas kudnna nra a nssinf aḍfaṛ n uggar n snat trgalin nɣ iskkiln immrwasn (identiques)
di tmaziɣrt ur tlli tguri i ttgʷran s "e". tilalt (rôle) n uskkil (e) d assifsus n tiɣri, irxa i tiṭṭ ad tɣr. 1 === > Nttafa aɣri “e” gr sin iskkiln mmrwasnin (identiqes) ur tsman tussda (la gémination).

Imdyatn:
Afṛṭeṭṭu; amɣdeddi;

2 === > Gr snat trgalin immrwasn (cec);

Imdyatn:

mlel; nensa; tetca;

3 === > Gr kṛaḍt trgalin immrwasn (ccec; cecc):
Imdyatn:

sbbeb; nenna; sḥillel, tettr 

4  === > ingr kkuẓt trgalin immrwasnn (ccecc):
Imdyatn:

ttettu; txmmemm

5  === >  Deg waddad amaruz n yism issntin s tγri « i » dg wunti asuf ; i ḍfṛnt it snat (2) trgalin.

« i » a sn nrnu azgn aγri «y » d aɣri afssas «e ».

« i » ad yuγal d « y+e = ye »

Amedya:

itri  == » yetri  ; iga am yetri

iṛẓi  ==»  yeṛẓi  ; yejuğğg yerẓi s izmran nns.


ⵣⵣⵣⵣⵣⵣⵣⵣ
c : targalt (consonne)



Isenfluln inu:

1 ) Tamazgha Flore :

https://imghayn.blogspot.com/

2) lmed tamaziɣt :

https://sites.google.com/view/lmedtamazight

https://tamazight-inw.blogspot.com/

3) ⵍⵎⴻⴷ ⵜⵓⵜⵍⴰⵢⵜ ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ :

https://sites.google.com/view/lmed-tamazight 

4) Apprendre tamazight  :

https://sites.google.com/site/apprendretamazight



ⴰⵏⴰⵡⵏ ⵏ ⵉⴹⵔⵉⵚⵏ / Anawn n iḍriṣn

 

Anawn n iḍriṣn / ⴰⵏⴰⵡⵏ ⵏ ⵉⴹⵔⵉⵚⵏ



Anawn n iḍṛiṣn :

llan tam n wanawn ni iḍriṣn:

- aḍriṣ asneɣmas

- aḍriṣ ameskan

- aḍriṣ asnummal

- aḍriṣ amallas

- aḍriṣ amdyaz

- aḍriṣ amssfraw

- aḍriṣ amssnẓay

- aḍriṣ n tmgradt (tamsart n ku yass)

1- aḍriṣ asneɣmas :

da yakka uḍṛiṣ asneɣmas inɣmisn ifrarayn. anɣmas afraray, netta, d mani da ittini max d mamx. isuɣad n aḍṛiṣ asnɣmas, nitni d:

- tussena n ma ijran

- armas nnes

aḍriṣ asnɣmas, netta d tamararut xf isqsitn: 

matta? min? man? da ittals xf ma ijran. s man aya, nettaf gis tiguriwin n umsḍefr, am:

dffir, dat, ilemma, awarni, uca; da yettals uḍṛiṣ asnɣmas xf usnetl d tṣḍwin nnes. da d ittas zund tamrarut xf usqsi. am umdya ad:

aseqsi: "mani ttawḍent tneqqiḍin n unɛaṛ? "

tamrarut: ttawḍent tneqqiḍin g tnzruft sadu n 100 n id milimitr g useggʷas. g yeẓẓelmeḍ, ttawḍent ar 500 n id milimitr. maca, xmi ikkat udfel xf tqiccatin n idurar, ttili aṭṭaṣ n waman, ttehnucurn imuzzar, ttecurn iglemamn d iɣẓran. xmi ur iccit, ttilin drus n waman; g tenzruft, ttedrusn aṭṭaṣ.

2- aḍriṣ ameskan :

da immal uḍriṣ amsekan i imɣri mamk ɣa igg kra n usekkin. afad ad yawḍ ɣr isuɣad nes; da issemras uḍṛiṣ amsekan timlmadin d tnemmalin d imnadn.

llan kigan n wanawn n iḍṛiṣn imeskann, zund:

tifrtin n tiram n wuči d uswuri n yimassen d ilgamn n wurar.

3- aḍriṣ asnummal :

da isawal uḍṛiṣ asnummal xf isekkin d idɣarn d iwrikn ḥma ad isml mimk gan uwlaf d tifras nnesn.

uḍṛiṣ asnummal, da issemras tiguriwin nna da isrusn isekkin g idɣarn nnes. ayad xf mi da gis ttilint tguriwin nna ismaln idɣarn, zund: 

tama, ig, sennj, iggi, afella, sadu, ddaw,...

4- aḍriṣ amallas :

da d ittawi uḍṛiṣ amallas xf tnfust d ifṛḍiṣn, zund: 

timsarin d iwrikn d tgawin d usnefl nnesn g wakud d udɣar.

da yettebdad uḍṛiṣ amallas xf smmus n trsal:

mata/ ma/ min? ma ay ms? / wi iga?/ mad iga? milmi/ managu? mani? max/ maymmi?

da yessemras uḍriṣ ad tiguriwin n umṣeḍfer g wakud, am:

g umzwaru, g umeggaru, day/ ilemma, ar, awarni/ ḍaṛt, llinna/ ɣ akud ann, rxdenni, deffir...

5- aḍriṣ amdyaz :

aḍriṣ amedyaz, netta d izli. gis urar s wawal d tẓuṛi nnes. da yesneflul tiɣawsiwin d imaḍaln s tguriwin. tiguriwin ad, da snaynt inumak iɣudan, da yettili ɣursent atig i umslay tlalayt.

ku aḍriṣ amdyaz, da gis ttilint tiwan. ku azlawi, da issudus izlan nnes s mamk ira. illa ma ay tn ibṭṭun xf snat n tfulin, illa ma ay tn ibeṭṭun xf ugar. illa wi tarin izli tiwnt deffir i tiwnt sg umzwaru ar ameggaru.

6- aḍriṣ amessefraw :

da yesawal uḍṛiṣ amessefraw xf isekkin ḥma ad yini ma imsarn. da yetterar xf isqsitn : max? d mamk?

amedya: aswuri i imassen d inagrawn.

tussena nna d ittawi udṛiṣ amessefraw tga tusdidt. da tessawal xf tfulin d tmɣurin gratsen. tussena ad am da ttasa sg wenna issen ɣr wenna iran ad issen.

afad ad issefru asekkin, da yessemras udṛiṣ ad aswuri nnes s tmɣunin nger umntil d umessaru nnes.

7- aḍriṣ amessenẓay :

adṛiṣ amessenẓay da yerrezzu d isbedd amnad s inẓatn ḥma ad imun wnnänin g umnad nnes. amnad, d d tawngimt nna ira umsneẓay ad tt izzeri, afad ad tt iṭṭef wayyaḍ.

8- aḍriṣ n tmegradt (tamsart n ku yass) :



Isenfluln inu:

1 ) Tamazgha Flore :

https://imghayn.blogspot.com/

2) lmed tamaziɣt :

https://sites.google.com/view/lmedtamazight

https://tamazight-inw.blogspot.com/

3) ⵍⵎⴻⴷ ⵜⵓⵜⵍⴰⵢⵜ ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ :

https://sites.google.com/view/lmed-tamazight 

4) Apprendre tamazight  :

https://sites.google.com/site/apprendretamazight


jeudi 15 décembre 2022

Tiwalatin n imyagn / Thèmes des verbes

Tiwalatin n imyagn / Thèmes des verbes


Tiwalatin n imyagn / les thèmes verbales:

G tmaziγt , 4 isekkiren n imeẓṛa (4 modalités aspectuelles) ayd illan g usefti n umyag:

 ==> tawila urmir (waratig) / l'aoriste ( صيغة مجردة)

 ==> tawila usmid ufrir ( analaw) / l'accompli positif

 ==> tawila usmid anabaw /l'accompli négatif ( تام منفي)

 ==>  tawila arusmid / le thème de l'inaccompli ( غير تام)


  *) amedya n usefti n umyag  " kcem, entrer " g wurmir

  1- tawila urmir (waratig) / l'aoriste:

 talγa n twila urmir tga am telγa n ufeggag g udem wis sin n telγa n wanaḍ

 amedya: zri, ddu, awi, γer, su, ...

 *) urmir iga talγa n tsila nna seg ittussufγ tiwal yaḍnin; tawila urmir ar ittussemras d tzelγa ad (rad, a, ra)

 tawila urmir + ad = azal n yimal:

  ad iddu

  ad iγer

  ad isiwl

  *) maca g umnaḍ n wallas ar nessemras tawila n urmir war tazelγa ad:

  ad yack uselmad γer tinmel; iẓeṛ ilugen n inelmaden; yaru g tfelwit



2 - Tawila n usmid ufrir ( analaw) / l'accompli positif:


Tawila n usmid ar imla asmad n tigawt. iγ nra a nessefti amyag g usmid ar as tegga timitar imyagen n telγa taranaḍt.

llan kra n imyagen ar tegga twila n usmid am tin urmir .

3- Tawila usmid anabaw / l'accompli négatif:


 Tawila n wusmid anabaw tga amzaray n wusmid ufrir.

 ar ittussemras aday ittuḍfeṛ s tzelγa tanabawt " ur ". Tifrist tagejdant n twila n wusmid anabaw tga-t tmerniwt n uγri " i " dat neγ-d ḍart n tergalt n ufeggag n kra n imyagen.


4 - Tawila n warusmid / le thème de l'inaccompli:


 Tawila n warusmid ar aγ imla tamsart neγ tigawt nna ur ismidn. ar as nettini awd tawila ussid.

 arusmid ittussufγ seg twila n wurmir adday as nernu:

 *) azwir n " tt ":

Tamawalt: 

ɣef wakken n tesnirmt n L.Galang; id kkuẓ n tiwal n imyagn g tutlayt tamaziɣt ttufkan g yan unmala:

Tawila urmir (waratig); tawila usmid ufrir ( analaw) ; tawila usmid anabaw ; tawila arusmid

Amedya n tiwal n yimyagn:


Tafelwit n tiwal n imyagn


Isenfluln inu:

1 ) Tamazgha Flore :

https://imghayn.blogspot.com/

2) lmed tamaziɣt :

https://sites.google.com/view/lmedtamazight

https://tamazight-inw.blogspot.com/

3) ⵍⵎⴻⴷ ⵜⵓⵜⵍⴰⵢⵜ ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ :

https://sites.google.com/view/lmed-tamazight 

4) Apprendre tamazight  :

https://sites.google.com/site/apprendretamazight




ⴰⵙⵏⵓⴱⴳ / Asnubg

ⵜⴰⴳⵓⵔⵉ ⵜⴰⵎⵣⵡⴰⵔⵓⵜ Taguri tamzwarut ⴰⵏⵙⵓⴼ ⵉⵙⵙⵓⵏ ⵎⴰⵕⵕⴰ; ⴰⵣⵓⵍ ⵉ ⵉⵎⴰⵣⵉⵖⵏ ⵎⴰⵕⵕⴰ ⴰⵏⴷⴰ ⵜⵍⵍⴰⵎ, ⴰⴼⵓⵙ ⴷⴳ ⵓⴼⵓⵙ, ⵓⵔ ⵏⴻⵕⵕⴻⵥ ⵓⵍⴰ ⵏⴽⵏⵓ. ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⴷ ⴰⵡⴰⵍ ⵏⵏⵖ...