Ussan n imalass / ⵓⵙⵙⴰⵏ ⵏ ⵉⵎⴰⵍⴰⵙⵙ / Les jours de la semaine:
|
|
Le Blog est consacré à l'amazighité, la langue Amazigh et l'identité Amazigh Le Blog à pour buts: * Diffuser et partager avec tous le monde notre culture et identité Amazigh * Apprendre la langue Amazigh * Préserver notre Langue Amazigh, culture, traditions, coutumes et identité Amazigh
Ussan n imalass / ⵓⵙⵙⴰⵏ ⵏ ⵉⵎⴰⵍⴰⵙⵙ / Les jours de la semaine:
|
|
ⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥ
ⵜⴰⵣⵡⴰⵔⵜ / Tazwart :
ⵜⴰⵏⵣⵖⵜ ⵜⴳⴰ ⵢⴰⵜ ⵜⴳⵓⵔⵉ ⵜⴰⵎⵥⵢⴰⵏⵜ ⵜⴰⵏⵊⵕⵎⵜ. ⵜⴳⴰ ⵢⴰⵜ ⵜⴳⵓⵔⵉ ⵜⴰⵔⵎⵙⴽⵉⵍⵜ ⵉⵜⵎⵓⵏⵏ ⴷ ⵢⵉⵙⵎ ⵏⵖ ⴰⵎⵇⵇⵉⵎ ⵏⵖ ⵜⴰⵙⵓⵎⵔⵜ ⴰⴼⴰⴷ ⴰⴷ ⵜⵙⵏⴰⵍⵉ ⴰⵏⴰⵎⴽ ⵏ ⵜⵏⵉⵍⴰ ⵏⵖ ⵢⵉⵎⵉⵙⵙ ⵏⵖ ⵏ ⵓⴷⵖⴰⵔ ⵏⵖ ⵏ ⵡⴰⴽⵓⴷ ⵏⵖ ⵏ ⵜⵎⵓⵜ ⵏⵖ ⵏ ⵜⴰⵎⵓⵏⵜ...
ⴷⴰ ⵜⵣⴷⴷⵉ ⵉⵏⴳⵔ ⵙⵏⴰⵜ ⵜⴳⵓⵔⵉⵡⵉⵏ ⵏⵖ ⵜⵓⴳⵜ ⵏ ⵜⴳⵓⵔⵉⵡⵉⵏ, ⴰⴼⴰⴷ ⴰⴷ ⴰⵖ ⵜⴼⴽ ⵢⴰⵏ ⵓⵣⴷⴰⵢ ⴰⵏⵥⵍⴰⵏ.
ⴷⴰ ⵜⵣⴷⴷⵉ ⵉⵏⴳⵔ ⵢⵉⵙⵎ ⴷ ⵢⵉⵙⵎ, ⵏⵖ ⵉⵏⴳⵔ ⵢⵉⵙⵎ ⴷ ⵓⵎⵢⴰⴳ.
Tanzɣt tga yat tguri tamẓyant tanjṛumt (grammatical). Tanzɣt d taguri tarmskilt (invariable, ثابت ) itmunn d yism nɣ amqqim nɣ tasumrt afad ad tsnfali anamk n tnila nɣ yimiss nɣ n udɣar nɣ n wakud nɣ n tumut nɣ n tamunt...
Da tzddi snat tguriwin nɣ tugt n tguriwin, afad ad aɣ tfk yan uzday anẓlan (logique). Da tzddi ingr yism d yism, nɣ ingr yism d umyag
ⵜⴰⵏⴽⴷⴰ / Tankda:
ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴳⴰ ⵢⴰⵜ ⵜⴰⴷⵍⴰ ⵏ ⵜⴳⵓⵔⵉⵡⵉⵏ ⵢⵓⴷⵙⵏ ⵉⵜⵜⵓⵙⴽⴰⵔⵏ ⵙ ⵢⴰⵜ ⵜⴱⵔⵉⴷⵜ ⵜⴰⵊⴻⵕⵕⵓⵎⴰⵏⵜ. ⴷⴰ ⴳⵉⵙ ⵉⵜⵜⵉⵍⵉ ⵓⵙⵏⴰⵢ ⴰⵙⵎⴰⵡⴰⵏ ⴷ ⵓⵙⵏⴻⵢ ⴰⵎⵢⴰⴳⴰⵏ.
ⵍⵍⴰⵏ ⵙⵉⵏ ⵡⴰⵏⴰⵡ ⵏ ⵜⵡⵉⵏⴰⵙ:
ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⵍⴰⵡⵜ
ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵙⵇⵙⴰⵢⵜ
ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⵥⴰⴼⵜ
ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⴹⵜ
ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⴱⴰⵡⵜ
ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⵍⴰⵡⵜ
ⵜⴰⵡⵉⵏⵙⵜ ⵜⴰⵏⴰⵍⴰⵡⵜ ⴰⵢⴷ ⵉⴳⴰⵏ ⴰⴽⴽⵯ ⴰⵏⴰⵡ ⵍⵍⵉ ⵉⴳⴰⵏ ⴰⴼⵔⴰⵔ. ⴷⴰ ⵏⵏ ⴳⵉⵙ ⵏⵜⵜⴰⴼⴰ ⵙⵉⵏ ⵡⴰⵏⴰⵡⵏ:
Isenfluln inu: 1 ) Tamazgha Flore : 2) lmed tamaziɣt : https://sites.google.com/view/lmedtamazight https://tamazight-inw.blogspot.com/ 3) ⵍⵎⴻⴷ ⵜⵓⵜⵍⴰⵢⵜ ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ : https://sites.google.com/view/lmed-tamazight 4) Apprendre tamazight : |
![]() |
« ⴻ » ⴷ ⴰⵖⵔⵉ ⴰⴼⵙⵙⴰⵙ (ⵜⵉⵖⵔⴰ ⵜⵉⵍⵎⵜ), ⵓⵔ ⴷ ⴰⵖⵔⵉ ⴰⵎⴽⵜⵓⵔ ⵣⵓⵏⴷ ( ⴰ, ⵓ, ⵉ), ⵓⵔ ⴷⴰⵔⵙ ⴰⵣⴰⵍ ⵉⵍⵍⴰⵏ ⴷⴰⵔ ⵉⵖⵔⵉⵜⵏ ⵢⴰⴹⵏ.
ⴳⵔ ⵜⴰⵎⴰⵡⵜ:
ⴷⴰ ⵏⵙⵙⵎⵔⴰⵙ ⴰⵖⵔⵉ ⴰⴼⵙⵙⴰ ⴽⵓⴷⵏⵏⴰ ⵏⵔⴰ ⴰ ⵏⵏⵉⵙⵏⴼ ⴰⴹⴼⴰⵕ ⵏ ⵓⴳⴳⴰⵔ ⵏ ⵙⵏⴰⵜ ⵜⵔⴳⴰⵍⵉⵏ ⵏⵖ ⵉⵙⴽⴽⵉⵍⵏ ⵉⵎⵎⴻⵔⵡⴰⵙⵏ.
ⴷⵉ ⵜⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵓⵔ ⵜⵍⵍⵉ ⵜⴳⵓⵔⵉ ⵉⵜⵜⴳⵯⵔⴰⵏ ⵙ "ⴻ". ⵜⵉⵍⴰⵍⵜ ⵏ ⵓⵙⴽⴽⵉⵍ "ⴻ" ⴷ ⴰⵙⵙⵉⴼⵙⵓⵙ ⵏ ⵜⵉⵖⵔⵉ, ⵉⵔⵅⴰ ⵉ ⵜⵉⵟⵟ ⴰⴷ ⵜⵖⵔ.
1 === > ⵏⵜⵜⴰⴼⴰ ⴰⵖⵔⵉ "ⴻ" ⴳⵔ ⵙⵉⵏ ⵉⵙⴽⴽⵉⵍⵏ ⵎⵎⵔⴰⵡⵙⵏⵉⵏ (identiqes) ⵓⵔ ⵜⵙⵎⴰⵏ ⵜⵓⵙⵙⴷⴰ (ⵜⵓⵙⵙⵉ: la gémination).
ⵉⴷⵢⴰⵜⵏ :
ⴰⴼⵕⵟⴻⵟⵟⵓ, ⴰⵎⵖⴷⴻⴷⴷⵉ;
2 === > ⴳⵔ ⵙⵏⴰⵜ ⵜⵔⴳⴰⵍⵉⵏ ⵉⵎⵎⵔⵡⴰⵙⵏ (cec);
ⵉⴷⵢⴰⵜⵏ :
ⵎⵍⴻⵍ; ⵏⴻⵏⵙⴰ; ⵜⴻⵜⵛⴰ;
3 === > ⴳⵔ ⴽⵕⴰⴹⵜ ⵜⵔⴳⴰⵍⵉⵏ ⵉⵎⵎⵔⵡⴰⵙⵏ (ccec; cecc):
ⵉⴷⵢⴰⵜⵏ :
ⵙⴱⴱⴻⴱ; ⵏⴻⵏⵏⴰ; ⵙⵃⵉⵍⵍⴻⵍ; ⵜⴻⵜⵜⵔ
4 === > ⵉⵏⴳⵔ ⴽⴽⵓⵥⵜ ⵜⵔⴳⴰⵍⵉⵏ ⵉⵎⵎⵔⵡⴰⵙⵏ (ccecc):
ⵉⴷⵢⴰⵜⵏ :
ⵜⴻⵜⵜⵓ; ⵜⵅⵎⵎⴻⵎⵎ;...
5 === > ⴷⴳ ⵡⴰⴷⴷⴰⴷ ⴰⵎⴰⵔⵓⵣ ⵏ ⵢⵉⵙⵎ ⵉⵙⵙⵏⵜⵉⵏ ⵙ ⵜⵖⵔⵉ « ⵉ » ⴷⴳ ⵡⵓⵏⵜⵉ ⴰⵎⵢⵉⵡⵏ; ⵉ ⴹⴼⵕⵏⵜ ⵉⵜ ⵙⵏⵜⴰ (2) ⵜⵔⴳⴰⵍⵉⵏ.
« ⵉ » ⴰ ⵙⵏ ⵏⵔⵏⵓ ⴰⵣⴳⵏ ⴰⵖⵔⵉ " ⵢ " ⴷ ⴰⵖⵔⵉ ⴰⴼⵙⵙⴰⵙ « ⴻ ».
« ⵉ » ⴰⴷ ⵢⵓⵖⴰⵍ ⴷ « ⵢ+ⴻ = ⵢⴻ »
ⴰⵎⴷⵢⴰ :
ⵉⵜⵔⵉ == » ⵢⴻⵜⵔⵉ ; ⵉⴳⴰ ⴰⵎ ⵢⴻⵜⵔⵉ
ⵉⵕⵥⵉ ==» ⵢⴻⵕⵥⵉ ; ⵢⴻⵊⵓⴷⵊⴳ ⵢⴻⵔⵥ ⵙ ⵉⵣⵎⵔⴰⵏ ⵏⵏⵙ.
ⵙ ⵓⵙⴽⴽⵉⵍ ⵏ ⵜⵍⴰⵜⵉⵏⵉⵜ / s uskkil n tlatinit
En caractère Latin :
ⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥⵥ
« e » d aɣri afssas (tiɣra tilmt), maci d aγri amktur zund ( a, u, i), ur dars azal illan dar iɣritn yaḍn .
GM :
da nssmas aɣri afssas kudnna nra a nssinf aḍfaṛ n uggar n snat trgalin nɣ iskkiln immrwasn (identiques)
di tmaziɣrt ur tlli tguri i ttgʷran s "e". tilalt (rôle) n uskkil (e) d assifsus n tiɣri, irxa i tiṭṭ ad tɣr.
1 === > Nttafa aɣri “e” gr sin iskkiln mmrwasnin (identiqes) ur tsman tussda (la gémination).
Imdyatn:
Afṛṭeṭṭu; amɣdeddi;
2 === > Gr snat trgalin immrwasn (cec);
Imdyatn:
mlel; nensa; tetca;
3 === > Gr kṛaḍt trgalin immrwasn (ccec; cecc):
Imdyatn:
sbbeb; nenna; sḥillel, tettr
4 === > ingr kkuẓt trgalin immrwasnn (ccecc):
Imdyatn:
ttettu; txmmemm
5 === > Deg waddad amaruz n yism issntin s tγri « i » dg wunti asuf ; i ḍfṛnt it snat (2) trgalin.
« i » a sn nrnu azgn aγri «y » d aɣri afssas «e ».
« i » ad yuγal d « y+e = ye »
Amedya:
itri == » yetri ; iga am yetri
iṛẓi ==» yeṛẓi ; yejuğğg yerẓi s izmran nns.
Isenfluln inu: 1 ) Tamazgha Flore : 2) lmed tamaziɣt : https://sites.google.com/view/lmedtamazight https://tamazight-inw.blogspot.com/ 3) ⵍⵎⴻⴷ ⵜⵓⵜⵍⴰⵢⵜ ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ : https://sites.google.com/view/lmed-tamazight 4) Apprendre tamazight : |
|
llan tam n wanawn ni iḍriṣn:
- aḍriṣ asneɣmas
- aḍriṣ ameskan
- aḍriṣ asnummal
- aḍriṣ amallas
- aḍriṣ amdyaz
- aḍriṣ amssfraw
- aḍriṣ amssnẓay
- aḍriṣ n tmgradt (tamsart n ku yass)
da yakka uḍṛiṣ asneɣmas inɣmisn ifrarayn. anɣmas afraray, netta, d mani da ittini max d mamx. isuɣad n aḍṛiṣ asnɣmas, nitni d:
- tussena n ma ijran
- armas nnes
aḍriṣ asnɣmas, netta d tamararut xf isqsitn:
matta? min? man? da ittals xf ma ijran. s man aya, nettaf gis tiguriwin n umsḍefr, am:
dffir, dat, ilemma, awarni, uca; da yettals uḍṛiṣ asnɣmas xf usnetl d tṣḍwin nnes. da d ittas zund tamrarut xf usqsi. am umdya ad:
aseqsi: "mani ttawḍent tneqqiḍin n unɛaṛ? "
tamrarut: ttawḍent tneqqiḍin g tnzruft sadu n 100 n id milimitr g useggʷas. g yeẓẓelmeḍ, ttawḍent ar 500 n id milimitr. maca, xmi ikkat udfel xf tqiccatin n idurar, ttili aṭṭaṣ n waman, ttehnucurn imuzzar, ttecurn iglemamn d iɣẓran. xmi ur iccit, ttilin drus n waman; g tenzruft, ttedrusn aṭṭaṣ.
da immal uḍriṣ amsekan i imɣri mamk ɣa igg kra n usekkin. afad ad yawḍ ɣr isuɣad nes; da issemras uḍṛiṣ amsekan timlmadin d tnemmalin d imnadn.
llan kigan n wanawn n iḍṛiṣn imeskann, zund:
tifrtin n tiram n wuči d uswuri n yimassen d ilgamn n wurar.
da isawal uḍṛiṣ asnummal xf isekkin d idɣarn d iwrikn ḥma ad isml mimk gan uwlaf d tifras nnesn.
uḍṛiṣ asnummal, da issemras tiguriwin nna da isrusn isekkin g idɣarn nnes. ayad xf mi da gis ttilint tguriwin nna ismaln idɣarn, zund:
tama, ig, sennj, iggi, afella, sadu, ddaw,...
da d ittawi uḍṛiṣ amallas xf tnfust d ifṛḍiṣn, zund:
timsarin d iwrikn d tgawin d usnefl nnesn g wakud d udɣar.
da yettebdad uḍṛiṣ amallas xf smmus n trsal:
mata/ ma/ min? ma ay ms? / wi iga?/ mad iga? milmi/ managu? mani? max/ maymmi?
da yessemras uḍriṣ ad tiguriwin n umṣeḍfer g wakud, am:
g umzwaru, g umeggaru, day/ ilemma, ar, awarni/ ḍaṛt, llinna/ ɣ akud ann, rxdenni, deffir...
aḍriṣ amedyaz, netta d izli. gis urar s wawal d tẓuṛi nnes. da yesneflul tiɣawsiwin d imaḍaln s tguriwin. tiguriwin ad, da snaynt inumak iɣudan, da yettili ɣursent atig i umslay tlalayt.
ku aḍriṣ amdyaz, da gis ttilint tiwan. ku azlawi, da issudus izlan nnes s mamk ira. illa ma ay tn ibṭṭun xf snat n tfulin, illa ma ay tn ibeṭṭun xf ugar. illa wi tarin izli tiwnt deffir i tiwnt sg umzwaru ar ameggaru.
da yesawal uḍṛiṣ amessefraw xf isekkin ḥma ad yini ma imsarn. da yetterar xf isqsitn : max? d mamk?
amedya: aswuri i imassen d inagrawn.
tussena nna d ittawi udṛiṣ amessefraw tga tusdidt. da tessawal xf tfulin d tmɣurin gratsen. tussena ad am da ttasa sg wenna issen ɣr wenna iran ad issen.
afad ad issefru asekkin, da yessemras udṛiṣ ad aswuri nnes s tmɣunin nger umntil d umessaru nnes.
adṛiṣ amessenẓay da yerrezzu d isbedd amnad s inẓatn ḥma ad imun wnnänin g umnad nnes. amnad, d d tawngimt nna ira umsneẓay ad tt izzeri, afad ad tt iṭṭef wayyaḍ.
Isenfluln inu: 1 ) Tamazgha Flore : 2) lmed tamaziɣt : https://sites.google.com/view/lmedtamazight https://tamazight-inw.blogspot.com/ 3) ⵍⵎⴻⴷ ⵜⵓⵜⵍⴰⵢⵜ ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ : https://sites.google.com/view/lmed-tamazight 4) Apprendre tamazight : |
|
ⵜⴰⴳⵓⵔⵉ ⵜⴰⵎⵣⵡⴰⵔⵓⵜ Taguri tamzwarut ⴰⵏⵙⵓⴼ ⵉⵙⵙⵓⵏ ⵎⴰⵕⵕⴰ; ⴰⵣⵓⵍ ⵉ ⵉⵎⴰⵣⵉⵖⵏ ⵎⴰⵕⵕⴰ ⴰⵏⴷⴰ ⵜⵍⵍⴰⵎ, ⴰⴼⵓⵙ ⴷⴳ ⵓⴼⵓⵙ, ⵓⵔ ⵏⴻⵕⵕⴻⵥ ⵓⵍⴰ ⵏⴽⵏⵓ. ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⴷ ⴰⵡⴰⵍ ⵏⵏⵖ...